Een volkomen toevallige waarneming bezorgde Christiaan Eijkman een Nobelprijs. Eind negentiende eeuw was hij naar Nederlands-Indië gegaan om de oorzaak van de ziekte beriberi te ontdekken aan de hand van experimenten met kippen die aan een soortgelijke ziekte leden. Toen de kok ze een paar weken lang ongepelde in plaats van witte rijst te eten had gegeven – hij vond gekookte militaire rijst te goed voor civiele kippen – werden ze weer beter. Eijkman zag in dat het zilvervliesje een stof ...

Nederlands eerste vrouwelijke hoogleraar was géén gejaagde, zenuwzieke en gecompliceerde vrouw, constateerde een krant in 1917 met enige verbazing. Buitengewoon was ze, in meer dan één opzicht. Met haar bulderende lach, haar liefde voor partijtjes, drank en dans, haar afkeer van handwerkjes, huwelijk en andere zinloze conventies, haar opgewektheid, gastvrijheid en mensenkennis veroverde Johanna Westerdijk een unieke plaats in een door mannen gedomineerde wereld. Onder haar leiding groeide...

In ‘Rampjaar 1672’ beschrijft Luc Panhuysen op indringende wijze de grootste crisis van de Gouden Eeuw, een jaar van zeventien maanden waarin Nederland ‘redeloos, radeloos, reddeloos’ heette. In het jaar 1672 werd de Republiek overrompeld door een gecombineerde aanval van de Franse koning, de Engelse koning en de bisschoppen van Münster en Keulen. Sinds de Romeinen had Europa geen groter leger aanschouwd; het laatste uur voor de Republiek leek aangebroken. Hoe kwam het dat het land t...

Nadat Adolf Hitler in 1933 de macht greep, begon de Joodse en communistische journaliste Charlotte Beradt verontrustende dromen te krijgen. Ze stelde zich voor dat ze beschoten, gemarteld en gescalpeerd werd, omringd door nazi’s. Geschokt door deze nachtmerries begon ze in het geheim dromen te verzamelen van haar vrienden en buren, zowel Joods als niet-Joods.

Het Derde Rijk der dromen werd een klassieker in de droomduiding én een klassieke documentatie van de neergang van nazi-Du...

Na de watersnoodramp van 1953 was het duidelijk dat Zeeland onvoldoende beschermd was tegen de zee. Het Deltaplan moest ervoor zorgen dat een dergelijke ramp nooit meer kon gebeuren. Er werd voortvarend gewerkt en in 1978 zou een van de belangrijkste zeearmen, de Oosterschelde, volledig worden afgedamd. Dat veranderde, op het nippertje, de dichte dam werd een spectaculaire stormvloedkering. De Oosterschelde bleef open. De natuur was gered. Niet dankzij Rijkswaterstaat. Niet dankzij politici o...

Het is 1942. De nazi's maken haast met de ontwikkeling van een atoombom. Ze hebben er de natuurkundigen voor, maar wat ze niet hebben is genoeg zwaar water, een noodzakelijk bestanddeel van hun nucleaire plannen. Maar ze houden Noorwegen al twee jaar bezet en daarmee de Vemork-waterkrachtcentrale, een reusachtig industrieel complex dat aan de rand van een kloof ligt. Vemork is wereldwijd de enige leverancier van zwaar water.

De geallieerden weten één ding zeker: Vemork moet vernietigd worden...

De constructie van het verleden

Een inleiding in de theorie van de geschiedenis

Vele historici zien hun wetenschap als een ambachtelijke, 'theorieloze' activiteit, waarin men rustig onderzoekt en weergeeft 'hoe het eigenlijk geweest is'. Dit boek neemt deze intuïtieve opvatting als uitgangspunt en analyseert aan de hand van vele voorbeelden uit de geschiedschrijving in hoeverre zij houdbaar is.

De auteur onderzoekt daarbij de belangrijkste theoretische noties en onderscheidingen, die historic...

Omstreeks 1830 bezocht de Belgische avonturier en kunstenaar Pierre Jacques Benoit Suriname. Hij schreef daarover in het Frans het boek Voyage à Surinam. Benoit maakte tijdens zijn verblijf in Suriname 100 schitterende tekeningen over het Surinaamse leven van alledag, mensen, rituelen, gebruiksvoorwerpen, muziekinstrumenten en de prachtige Surinaamse natuur. Deze tekeningen werden door twee andere Belgische kunstenaars, Jean Baptiste Madou en Paul Lauters, gelithografeerd. Elke plaat werd zo...

Op 19 februari 1825 werd bij Koninklijk Besluit een onderscheidingsteken ingesteld voor onderofficieren. Deze medaille was bedoeld als stimulans voor beroepsmilitairen; er was destijds een groot tekort aan geschikte manschappen. Maar het ereteken gold al snel als een bijzondere blijk van waardering voor de wijze waarop de onderofficieren hun complexe taken vervulden. Het boek gaat over het ontstaan en de ontwikkeling van de 'trouwe-dienstmedaille'.