Interview     -     Bestellen

Hoe is het idee voor het boek ontstaan? 
Bij CPS kreeg ik de opdracht een training te ontwikkelen voor zij-instromers (2000). Destijds waren er weinig bronnen beschikbaar. Om zij-instromers de juiste kennis en vaardigheden aan te leren, die ze eenvoudig konden leren en toepassen, heb ik de complexiteit van lesgeven teruggebracht naar vijf rollen. Uiteraard bestonden didactiek en pedagogiek al, maar door mijn eigen docententijd en het coachen van docenten wist ik dat contact maken, de leiding nemen en goed afsluiten (reflecteren) essentiële elementen zijn die de basis vormen van een goede les. 

Deze rollen heb ik toen voor de coaches van zij-instromers in een boek gevat: ‘Coachen op contact’ (2005). Dat boek werd een succes, waarna de vraag ontstond naar een boek voor docenten: ‘De vijf rollen van de leraar’ (2009). Veel scholen hebben dat gebruikt, ook voor ervaren docenten, waardoor basisvaardigheden naast leskwaliteit werden gelegd. 

Dit leidde tot verwarring, want ervaren docenten geven anders les en de indicatoren van ‘De vijf rollen van de leraar’ waarderen vooral de basisvaardigheden. Deze verwarring was aanleiding voor het schrijven van ‘De zes rollen van de leraar’ (2018). Hierin wordt een doorlopende leerlijn gepresenteerd, zodat zichtbaar wordt hoever een leraar in zijn ontwikkeling is. Ook maakt het boek duidelijk hoe je, afhankelijk van de doelgroep, effectief lesgeeft voor een succesvol leerproces. Dat gaat verder dan alleen de basisvaardigheden toepassen. 

Waarin onderscheidt dit boek zich van andere boeken in hetzelfde vakgebied? 
De kracht van ‘De zes rollen van de leraar’ is dat het boek zich onderscheidt door het beschrijven van gewenst leerlinggedrag. Ik ben van mening dat de effectiviteit van de leraar mede bepaald wordt door de reactie van de leerlingen. Daarnaast heb ik per rol vier rubrics opgesteld die de relatie tussen leraar- en leerlinggedrag verduidelijken. Dit geeft de leraar inzicht in de effectiviteit van zijn les door te letten op leerlinggedrag. 

De doorlopende leerlijn laat zien dat een leraar steeds complexere situaties aankan. De rubrics helpen ook om inzicht te krijgen wanneer de groep complexere vaardigheden van de leraar verwacht. 

Op welke manier ondersteunt de opbouw van het boek het leerproces van studenten? 
Studenten kunnen de complexiteit van het lesgeven het hoofd bieden door op een eenvoudige manier de kennis en vaardigheden van de rollen zich eigen te maken. Per rol wordt uitgelegd waarom de rol belangrijk is, welke onderbouwde kennis nodig is, welke vaardigheden toegepast kunnen worden, hoe de ontwikkeling per rol verloopt, en tot slot hoe het leren en reflecteren daarop plaatsvindt. 
De doorlopende leerlijn biedt differentiatiemogelijkheden voor leraren die in een bepaalde rol willen of moeten excelleren. Dat laatste op grond van een specifieke visie op onderwijs bij een school. 

Hoe helpt het boek toekomstige leerkrachten om theorie te vertalen naar de praktijk in de les? 
De theorie van de rollen is vertaald naar concreet lerarengedrag. De uitdaging voor de leraar is het beschreven effectieve gedrag uit te proberen in de klas. In de praktijk blijkt dat enorm helpend te zijn; dit hoor ik regelmatig terug als feedback van leraren. 

Naast het boek biedt de Martie Slooter Academie trainingen, coaching en de 6Rapp ter ondersteuning. 

Hoe heeft u de balans gevonden tussen diepgang en toegankelijkheid? 
Toegankelijkheid is gegarandeerd doordat er concreet waarneembaar gedrag wordt beschreven, geen vage competenties, en doordat dat gedrag gekoppeld wordt aan leerlinggedrag. 
Diepgang wordt geboden via de doorlopende leerlijn, waardoor de leraar wordt uitgedaagd om bijvoorbeeld als didacticus door te groeien en zich te verdiepen in complexere vaardigheden. 

Hoe ziet u de rol van docenten bij het gebruik van uw boek in het onderwijs? 
Bij hogescholen en pabo’s is het boek opgenomen in het curriculum. Studenten maken dus al vroeg kennis met de rollen en zullen in hun eerste jaren het geleerde in de praktijk moeten uitproberen. Bij inductieprogramma’s op scholen wordt het boek ook gebruikt. Na een inspectiebezoek en wanneer een school zwak scoort, worden er trainingen gegeven met het boek ‘De zes rollen van de leraar’. Ook bij coaching van docenten in de school wordt het ingezet. Ervaren docenten hebben nu een boek in handen dat recht doet aan hun behoefte aan diepgang. 

Wat was de grootste uitdaging tijdens het schrijfproces? 
De grootste uitdaging was het beperken van het aantal bladzijden. Alle kennis en ervaringen die ik door de jaren heen heb opgedaan zouden erin kunnen, maar ik heb hierin keuzes moeten maken. 

Hoe heeft u ervoor gezorgd dat het boek aansluit bij de huidige generatie studenten en hun leerbehoeften? 
Het boek is zo opgezet dat het generiek toepasbaar blijft, met aandacht voor gangbare onderwijsculturen en -modellen, tot en met coachend lesgeven. Ook het inzetten van ICT wordt behandeld, zonder specifieke functionaliteiten te benoemen, zodat het boek meegroeit met de tijd en de behoeften van verschillende generaties studenten. 

Wat is volgens u de reden dat deze titel één van de meest voorgeschreven titels is bij de opleiding PABO? 
Het boek is praktisch toepasbaar voor PABO-studenten. Het is een compleet boek over lesgeven, eenvoudig weergegeven in gedragsindicatoren. Binnenkort verschijnt er een speciale versie voor het primair onderwijs, toegespitst op hun situatie en in voor hen herkenbare taal.