Vivian van Alem

Interview     -     Bestellen     -     Meer van Vivian van Alem

Vivian van Alem werkt als onderwijsadviseur samen met scholen aan het verbeteren van hun onderwijs en het versterken van de kwaliteitscultuur. Zij verzorgt nascholing over de rol van de intern begeleider als kwaliteitscoördinator. 

Ze is hoofdredacteur van het Tijdschrift voor Intern Begeleiden (TIB) en auteur van het standaardwerk Wegwijzer voor de intern begeleider. In 2025 verscheen haar nieuwste boek, geschreven samen met Mieke Michiels: Doe meer met data: leerlingenpopulatie als sleutel voor schoolsucces

Vivian gelooft dat onderwijsprofessionals groeien door samenwerking, gedeelde kennis en reflectie. Met haar praktijkgerichte benadering inspireert ze teams om de kwaliteit van onderwijs duurzaam te versterken. 


Wat was voor u de belangrijkste reden om een nieuwe druk van dit boek uit te brengen? 
Na de verschijning is dit boek enthousiast ontvangen door niet alleen startende intern begeleiders of kwaliteitscoördinatoren maar ook door onderwijsprofessionals die nieuwsgierig zijn naar de rol van intern begeleider. Ook meer ervaren IB/KC’ers gebruiken het boek als reflectie-instrument. 

Welke veranderingen in het onderwijs zorgden ervoor dat er behoefte was aan een nieuwe druk? 
Belangrijkste verandering is de rol van IB als KC en de veranderende focus die dat met zich meebrengt. Tot voor kort hield de IB’er zich vooral bezig met extra ondersteuning voor individuele leerlingen die zich niet vanzelf ontwikkelen. Het veld maakt nu de omslag naar: hoe kunnen we meer samen als schoolteam bewegen naar goed onderwijs voor iedere leerling bij ons op school? In dit boek ligt de nadruk op hoe de IB’er deze omslag kan maken: hoe ziet die onderwijscontext voor onze leerlingen er dan uit en hoe kunnen we onze leraren zo goed mogelijk toerusten om dat goede onderwijs te geven? Een meer preventieve insteek dus, in plaats van achteraf repareren wat niet goed is gegaan. 

Hoe heeft uw eigen ervaring in het basisonderwijs of het lerarenonderwijs uw schrijven beïnvloed? 
Als onderwijsadviseur en interim IB/KC vind ik het erg belangrijk om de wetenschappelijke inzichten over ‘wat werkt’ te verbinden aan de handelingskennis van de onderwijsprofessionals in het team. Zij weten wie hun leerlingen zijn en hebben ervaren wat zij nodig hebben. En zij kennen hun collega’s, de ouders, de omgeving waar de school staat. Dus gaan we samen op zoek naar hoe we evidence informed inzichten zo goed mogelijk kunnen inpassen in de specifieke context van de school. Dit boek helpt IB/KC’ers -die samen met de schoolleider een belangrijke rol vervullen in de professionalisering van het schoolteam- om na te gaan hoe ze dat in hun eigen context zo goed mogelijk kunnen aanpakken. Bijvoorbeeld op het gebied van schoolontwikkeling, toets beleid, professionele communicatie en samenwerking met ouders en jeugdhulp. 

Hoe ziet u de rol van docenten bij het gebruik van uw boek in het onderwijs? 
Van opleidingsinstituten hoor ik dat zij dit boek op de literatuurlijst hebben staan van hun post-HBO opleidingen tot intern begeleider of kwaliteitscoördinator. Een hele eer. Ik heb dit handboek geschreven voor de uitvoerende professional om een beetje richting te kunnen geven aan: waar start je eigenlijk? En om daar als IB/KC zelf meer regie op te kunnen pakken. Docenten kunnen in hun opleiding deze verkenning samen met de student doen. De visuele samenvatting en reflectievragen bij ieder hoofdstuk vormen daar een mooi instrument voor om de dialoog aan te gaan, ook met andere studenten om zo te leren van elkaars werkpraktijk. Want iedere context is anders. 

Hoe zorgt u ervoor dat deze druk toekomstbestendig blijft in een snel veranderend vakgebied? 
Ik houd actuele ontwikkelingen zeer nauwgezet bij en verwerk deze beperkt in elke nieuwe druk. Wellicht vraagt de doorontwikkeling van de rolinvulling om een stevigere herziening in de toekomst. Daar ben ik nu over aan het nadenken. 

Wat is de grootste uitdaging tijdens het maken van een nieuwe druk? 
Dicht bij de dagelijkse praktijk blijven staan, ook wat actuele ontwikkelingen betreft. Ik blijf daarom heel graag mijn kennis voeden door tijdelijk de IB/KC-rol uit te voeren of andere IB/KC’ers te scholen en coachen. Zo houd je je eigen kennis actueel en leer je hoe je die in al die verschillende contexten kunt vertalen naar de werkvloer. 


Wegwijzer voor de intern begeleider / druk 4

Dit boek helpt intern begeleiders grip te krijgen op hun veelzijdige rol binnen de school. Met praktische richtvragen en heldere kaders ondersteunt het bij leerlingenzorg, oudercontact, teamcoaching en schoolontwikkeling.

Geen kant-en-klare antwoorden, maar een doordachte gids om met meer overzicht, impact én werkplezier interne begeleiding vorm te geven.



Meer van Vivian van Alem

Doe meer met data

Deze TIB-tool helpt scholen hun leerlingenpopulatie scherp in beeld te brengen en data écht betekenisvol te gebruiken. Zo kun je een curriculum en professionele standaarden ontwikkelen die passen bij jullie visie én bij jullie leerlingen — met gerichte focus op duurzame schoolontwikkeling.


Ontdek meer

Meer interviews lezen?
Klik hier